Có được thay đổi, bổ sung người làm chứng trong quá trình giải quyết vụ án không?
Trong một vụ tranh chấp dân sự mà tôi từng tham gia, khách hàng của tôi bất ngờ phát hiện ra một người biết rất rõ sự việc nhưng chưa từng được đưa vào hồ sơ với tư cách người làm chứng. Câu hỏi đặt ra ngay lúc đó là: “Có được bổ sung người làm chứng ở giai đoạn này không?” Đây là tình huống rất phổ biến trong thực tế. Dựa trên quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 và kinh nghiệm tham gia nhiều vụ án, việc thay đổi nhân chứng hay thêm người làm chứng hoàn toàn có thể thực hiện, nhưng phải đúng thời điểm và đúng cách.
Có được bổ sung người làm chứng trong quá trình giải quyết vụ án không?
- Câu trả lời là: Có
- Đương sự có quyền:
- Đề nghị Tòa án bổ sung người làm chứng
- Yêu cầu triệu tập thêm người làm chứng mới
Pháp luật tố tụng dân sự không “đóng khung” danh sách người làm chứng ngay từ đầu. Điều này nhằm đảm bảo việc giải quyết vụ án dựa trên sự thật khách quan.
Tuy nhiên, trong thực tiễn, việc bổ sung người làm chứng không phải cứ muốn là được chấp nhận ngay, mà còn phụ thuộc vào đánh giá của Tòa án về tính cần thiết và thời điểm đề xuất.
Dựa trên kinh nghiệm của tôi, nếu việc bổ sung có căn cứ rõ ràng và hợp lý, Tòa án thường sẽ chấp nhận.
Khi nào được thay đổi nhân chứng hoặc thêm người làm chứng?
Có thể thực hiện trong:
- Giai đoạn chuẩn bị xét xử
- Trước khi kết thúc phiên tòa sơ thẩm
Trong thực tế hành nghề, tôi thường khuyên khách hàng:
- Càng bổ sung sớm càng tốt
- Tránh để đến sát phiên tòa mới đề nghị
Bởi vì, nếu đề nghị quá muộn:
- Có thể bị coi là kéo dài vụ án
- Hoặc bị từ chối nếu không thực sự cần thiết
Đây là yếu tố “thời điểm cung cấp chứng cứ” rất quan trọng nhưng nhiều người bỏ qua.
Các trường hợp Tòa án chấp nhận bổ sung người làm chứng
- Khi người làm chứng cũ:
- Không nắm rõ sự việc
- Có lời khai mâu thuẫn
- Khi xuất hiện:
- Tình tiết mới
- Người trực tiếp chứng kiến sự việc
Trong những trường hợp này, việc thêm người làm chứng là cần thiết để đảm bảo:
- Tính khách quan
- Tính toàn diện của vụ án
Dựa trên kinh nghiệm thực tế của tôi, Tòa án thường ưu tiên những nhân chứng:
- Có mặt tại thời điểm xảy ra sự kiện
- Có khả năng làm rõ điểm mấu chốt của tranh chấp
Một lưu ý quan trọng: Không phải ai cũng được làm chứng
- Người làm chứng phải:
- Là cá nhân
- Có khả năng nhận thức, khai báo
- Không được là:
- Người mất năng lực hành vi dân sự
Ngoài ra, trong thực tế:
- Nhân chứng là người thân thích vẫn được chấp nhận
- Nhưng giá trị lời khai thường bị đánh giá thận trọng
Đây là điểm tôi thường lưu ý khách hàng khi lựa chọn nhân chứng.
Sai lầm phổ biến khi thay đổi nhân chứng trong thực tế
Lựa chọn sai người làm chứng:
- Không trực tiếp chứng kiến
- Chỉ nghe kể lại
Đưa nhân chứng bất lợi:
- Không hợp tác
- Có xu hướng khai theo hướng bất lợi
Để nhân chứng tiếp xúc với nhau:
- Lời khai giống nhau bất thường
- Bị nghi ngờ “chuẩn bị trước”
Dựa trên kinh nghiệm của tôi, những sai lầm này có thể khiến:
- Lời khai mất giá trị
- Ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả vụ án
Chiến lược thực tế: Khi nào nên thêm người làm chứng?
- Khi chứng cứ tài liệu chưa đủ mạnh
- Khi cần làm rõ tình tiết quan trọng
- Khi cần phản bác lời khai của phía bên kia
Tuy nhiên, cần lưu ý:
- Không nên lạm dụng nhân chứng thay cho tài liệu
- Tòa án dân sự luôn ưu tiên:
- Hợp đồng
- Giấy tờ
- Chứng cứ bằng văn bản
Kinh nghiệm “xương máu” của tôi là:
Nhân chứng chỉ nên hỗ trợ chứng cứ, không nên thay thế chứng cứ.
Thời điểm cung cấp chứng cứ – yếu tố quyết định thành bại
Cần:
- Chủ động nộp đơn yêu cầu Tòa án triệu tập
- Xác định rõ vai trò của từng người làm chứng
Tránh:
- “Tung” toàn bộ chiến lược quá sớm
- Hoặc để quá muộn mới bổ sung
Trong thực tiễn, việc kiểm soát thời điểm cung cấp chứng cứ giúp:
- Giữ lợi thế tranh tụng
- Tránh bị đối phương chuẩn bị phản bác
Kết luận – góc nhìn từ thực tiễn hành nghề
- Bổ sung người làm chứng, thay đổi nhân chứng là quyền hợp pháp
- Nhưng phải:
- Đúng thời điểm
- Đúng đối tượng
- Đúng chiến lược
Từ kinh nghiệm của tôi sau nhiều năm hành nghề:
Không phải cứ thêm người làm chứng là có lợi – mà phải thêm “đúng người, đúng lúc”.
