Người làm chứng vắng mặt nhiều lần: Tòa án xử lý như thế nào?
Trong một vụ án dân sự tôi từng tham gia, người làm chứng quan trọng đã vắng mặt đến lần thứ ba dù đã được triệu tập hợp lệ. Khách hàng của tôi khi đó rất lo lắng và đặt câu hỏi: “Người làm chứng vắng mặt xử lý thế nào? Có bị hoãn phiên tòa không?” Thực tế, đây là tình huống không hiếm gặp. Dựa trên quy định tại Điều 229 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 và kinh nghiệm tham gia nhiều vụ án, cách Tòa án xử lý việc vắng mặt của người làm chứng phụ thuộc vào nhiều yếu tố, không đơn thuần là “có mặt hay không”.
Người làm chứng vắng mặt xử lý thế nào theo quy định pháp luật?
- Theo Điều 229 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015:
- Người làm chứng có nghĩa vụ tham gia phiên tòa theo giấy triệu tập
- Nếu vắng mặt, Hội đồng xét xử có quyền:
- Tiếp tục xét xử
- Hoãn phiên tòa
Trong thực tiễn, không phải cứ người làm chứng vắng mặt là phiên tòa sẽ bị hoãn. Quyết định này phụ thuộc vào việc sự vắng mặt đó có ảnh hưởng đến việc giải quyết vụ án hay không.
Dựa trên kinh nghiệm thực tế của tôi, nhiều người hiểu sai rằng “thiếu nhân chứng thì không xử được”, nhưng pháp luật không quy định cứng như vậy.
Trường hợp vẫn tiến hành xét xử dù người làm chứng vắng mặt
- Tòa án vẫn xét xử nếu:
- Người làm chứng đã có lời khai trước đó
- Hoặc đã gửi lời khai bằng văn bản
Trong trường hợp này:
- Chủ tọa phiên tòa sẽ công bố lời khai
- Hội đồng xét xử sử dụng lời khai đó để đánh giá chứng cứ
Phân tích thực tế cho thấy, đây là cơ chế nhằm đảm bảo tiến độ giải quyết vụ án, tránh tình trạng kéo dài do người làm chứng không hợp tác.
Tuy nhiên, từ góc độ tranh tụng, việc không có mặt người làm chứng sẽ làm hạn chế khả năng:
- Xét hỏi trực tiếp
- Kiểm tra độ tin cậy của lời khai
Khi nào Tòa án quyết định hoãn phiên tòa?
- Tòa án sẽ hoãn phiên tòa nếu:
- Việc vắng mặt gây khó khăn cho việc làm rõ sự thật
- Ảnh hưởng đến tính khách quan, toàn diện của vụ án
Trong thực tế hành nghề, tôi nhận thấy việc hoãn phiên tòa thường xảy ra khi:
- Lời khai của người làm chứng là chứng cứ quan trọng
- Có mâu thuẫn cần đối chất trực tiếp
- Chưa có tài liệu thay thế đủ mạnh
Đây là quyết định mang tính “đánh giá” của Hội đồng xét xử, không phải quy định cứng.
Người làm chứng vắng mặt nhiều lần: Tòa án xử lý ra sao?
- Trường hợp người làm chứng vắng mặt nhiều lần:
- Tòa án có thể triệu tập lại nhân chứng
- Đồng thời đánh giá lý do vắng mặt
Nếu:
- Không có lý do chính đáng
- Và việc vắng mặt gây cản trở xét xử
→ Hội đồng xét xử có thể:
- Ra quyết định dẫn giải đến phiên tòa
Dựa trên kinh nghiệm của tôi, biện pháp dẫn giải không được áp dụng ngay từ đầu mà thường là bước cuối cùng khi:
- Đã triệu tập hợp lệ nhiều lần
- Người làm chứng không hợp tác
Triệu tập lại nhân chứng và giới hạn thực tế
- Việc triệu tập lại nhân chứng có thể được thực hiện nhiều lần
- Nhưng không phải vô hạn
Trong thực tế:
- Nếu lời khai đã đầy đủ → Tòa có xu hướng xét xử
- Nếu phụ thuộc quá nhiều vào nhân chứng → dễ dẫn đến hoãn phiên tòa
Tôi từng gặp vụ án mà:
- Nhân chứng vắng mặt 2 lần
- Lần thứ 3, Tòa vẫn quyết định xét xử vì đã có lời khai trước đó
Điều này cho thấy Tòa án luôn cân nhắc giữa:
- Quyền tranh tụng
- Và yêu cầu giải quyết vụ án kịp thời
Góc nhìn thực tế: Rủi ro khi người làm chứng vắng mặt
- Đối với các bên trong vụ án:
- Không thể đối chất trực tiếp
- Khó kiểm tra tính khách quan của lời khai
- Đối với Tòa án:
- Phải đánh giá chứng cứ gián tiếp
- Có nguy cơ sử dụng lời khai chưa được kiểm chứng đầy đủ
Dựa trên kinh nghiệm thực tế của tôi, đây là lý do:
- Luật sư thường cố gắng yêu cầu có mặt nhân chứng
- Hoặc chuẩn bị chứng cứ thay thế mạnh hơn
Kết luận – kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn
- Người làm chứng vắng mặt không đồng nghĩa với việc phiên tòa bị hoãn
- Tòa án có quyền linh hoạt:
- Tiếp tục xét xử
- Hoãn phiên tòa
- Hoặc dẫn giải nếu cần thiết
Việc xử lý phụ thuộc vào:
- Tầm quan trọng của lời khai
- Mức độ ảnh hưởng đến việc giải quyết vụ án
Từ góc nhìn của tôi sau nhiều năm hành nghề:
Trong tranh tụng dân sự, không nên “phụ thuộc” hoàn toàn vào người làm chứng, vì sự vắng mặt của họ luôn là một biến số khó kiểm soát.
